Het is geen hamer
Vijftiger jaren speelgoed
Ik kom nog uit de tijd dat jongetjes karren bouwden. Wat is een kar? Een oud onderstel van een kinderwagen, wat planken, een groentekist, bouten en wat spijkers. Vaak veel spijkers, want hoe krijg je als kind iets stevig? Gewoon meer van hetzelfde. Maar goed, dit wordt geen ‘hoe bouw ik mijn eigen kar’, dus tot zover de instructie over de karrenbouw.
Ik herinner me heel goed de opmerkingen die volwassenen maakte, als wij weer eens een kar (ver-) bouwden. Wijze lessen die verstrekkende gevolgen hadden. De opmerkingen klinken mij nog vers in de oren en bleken later zulke mooie metaforen. Die metaforen waren in hun basis, levenslessen.
Metaforen
De Zaag
Daar stond ik weer, een te lange plank op maat te zagen. Met geweld en het inspanningszweet op mijn voorhoofd, duwde ik de zaag door het hout. De zaagsnede verliep scheef en de splinters sprongen me om de oren.
Bruintjes, heette de timmerman wiens opmerking, ‘je moet de zaag het werk laten doen’, nu altijd nog helder resoneert. “De zaag alleen heen en weer bewegen: met je wijsvinger langs het handvat, zodat je de zaag goed over de lijn kunt sturen”, dat wilde hij nog wel uitleggen, maar verder moesten we het zelf maar uitzoeken.
Les1. Doe rustig aan. Het gereedschap dient om te helpen. Zodra iets meer dan gemiddeld inspanning kost en het resultaat niet is wat je ervan mocht verwachten, dan doe je iets fout.
De Bahco
Nu schiepen Bruintjes en zijn maten er blijkbaar een genoegen in ons als ‘karrenconstructeurs’, met dit soort opmerkingen aanhoudend te sarren. Als er iets losraakte aan een kar, dan was voor ons elk stuk gereedschap geschikt om daarmee een extra spijker in de kar te rammen. Het meeste gereedschap is daar niet werkelijk voor gemaakt, maar met wat geweld krijg je elke spijker in een plank. Als ik dan met bijvoorbeeld een Bahco stond te timmeren een van de ‘mannen’ zag dat, dan was de opmerking steevast: “het is geen hamer”. Het heeft jaren geduurd, maar de les is uiteindelijk tot me doorgedrongen.
Les 2. Neem desnoods de tijd om het juiste gereedschap te zoeken. Het zoeken lijkt te vertragen, maar met het juiste gereedschap, wordt het werk mooier en is de arbeid lichter.
De Hamer
En als ik dan een hamer gebruikte, dan was dat ook weer niet goed. Het voorval staat me nog scherp voor de geest.
Het was een zonnige middag in een pinkstervakantie ( ja, ook die had je toen nog). Met alle macht en onrustig benieuwd naar het resultaat stonden wij, twee vrienden en ik, aan onze nieuwe creatie te spijkeren. We timmerden alsof ons leven ervan hing. Met geweld werden (te) grote spijkers in het rafelige hout gedreven. En ja hoor, daar was Bruintjes weer, “je moet niet slaan, je moet je hamer alleen maar optillen”. Ook timmeren deden wij al fout. Na wat geginnegap bleek Bruintjes het deze keer niet alleen te willen laten bij een opmerking. Hij was blijkbaar in een goede bui en ging het ons voordoen. Het gewicht van de hamer deed het werk. Hamer optillen en al je aandacht in het sturen van de hamer, zodat de hamer precies midden op de spijker lande. Niks kracht zetten. Als de spijker niet in het hout zakte, dan was de hamer gewoon te licht en zou een zwaardere het werk wel kunnen klaren.
Les 3. Als je het juist gereedschap gebruikt gaat het werk vanzelf. Gaat het niet, dan past het gereedschap niet bij de taak.
Een kar timmeren is als het leven zelf
Deze lessen zijn me altijd bijgebleven. Bruintjes en zijn maten waren toen al oud en zullen hun lessen niet meer verspreiden. Ik draag hun lessen graag uit. Goed voor de amateur timmerman/-vrouw.
Voor mij hadden hun lessen een grotere draagwijdte.
- Mislukken je plannen steeds weer? Dan zet je je kwaliteiten niet juist in. De zaag moet het werk doen!
- Lijken je plannen mooi en groots, maar telkens niet te realiseren? Passen je ambities dan wel bij de klus waarmee je jezelf opscheept? Met een Bahco moet je niet spijkeren.
- Of misschien moet je je vaardigheden/kwaliteiten eerst nog versterken, voordat je aan de klus begint. Zou een grotere hamer uitkomst kunnen bieden?
Veel plezier met het timmeren aan je ambities in 2011!
Wil je samen met je kinderen zo’n vijftiger jaren kar maken? Hier is de instructie te vinden.
Cees Schenk
