Spring naar inhoud

Hoe waar is jouw horoscoop (2)

27 april 2010

De bijdrage ‘Jouw horoscoop (1)’ stond een tekst die hoogstwaarschijnlijk een redelijk juiste weergave is van jouw persoonlijke horoscoop.  De opbouw van de tekst is te vergelijken met de techniek cold reading, een aanpak die door mediums en toekomstvoorspellers gebruik wordt.

Het experiment

De  tekst uit ‘jouw horoscoop’ komt oorspronkelijk uit een experiment van Forer (1914-2000). Hij stelde de tekst samen door willekeurige zinnen van karakter beschrijvingen uit astrologie boeken achter elkaar te plaatsen. In een experiment stelt hij dezelfde vraag als die ik in ‘Jouw horoscoop (1)’ stelde: “lees de tekst en geef met de cijfers 1 t/m 5 (1=totaal niet: 5 = volledig) aan in welke mate de tekst op jou van toepassing is?” Het resultaat was verrassend. Zo’n 87% van de respondenten scoorde een 4 of een 5. Het experiment is tientallen mallen gerepliceerd en altijd met een gelijk luidend resultaat. Zo werd de aanpak in dit experiment bekend als het Forer effect.

De werking van het Forer effect heeft veel weg van de cold reading technieken die waarzeggers en toekomst voorspeller toepassen.

(Wil je daar zelf bekwaam in worden, lees hier meer over cold reading of lees het boek ‘The Full Facts Book of Cold Reading’ van de Britishe illusionist Ian Roland.)

Hoe werkt het?

Er valt veel over toekomstvoorspellers te zeggen. Waarzeggers en toekomstvoorspellers hebben een arsenaal aan bekwaamheden, maar ontberen evenals iedereen het vermogen om de toekomst werkelijk te kunnen voorspellen. Wat maakt dat hun voorspellingen, evenals de  samengestelde tekst van Forer, door zoveel mensen als een juiste beschrijving van hun persoonlijkheid wordt gezien?

Vaststellen dat een voorspelling of een beschrijving van je persoonlijkheid juist is, heeft niet zo veel te maken met de  juistheid van de voorspelling of de tekst, als wel met de werking van onze hersenen.

De tekst van Forer is niet meer dan een redelijk algemene en brede omschrijving. Je hersenen maken er als het ware iets specifieks van. De zaken die voor jou relevant of interessant zijn springen eruit en krijgen zo een bijzondere betekenis en over de andere informatie lees je heen.

Een voorbeeld zin

Zo’n zin als:  ‘Hoewel je enkele persoonlijke zwakheden hebt, lukt het je doorgaans aardig om die kwetsbaarheid te compenseren’ zegt in feite niets en tegelijkertijd alles. Het is op iedereen van toepassing, maar wat je zelf doet is het direct invullen. Je denkt direct aan een eigenschap van jezelf waar je niet altijd even tevreden over bent, bijvoorbeeld je slordigheid. En acuut bedenk je ook dat je er meestal geen problemen door veroorzaakt en dat je slordigheid zich zo nu en dan zelfs tot voordeel strekt. Zo kan je slordigheid met enige goede wil ook wel als flexibiliteit benoemen. Je regelt zaken niet altijd even nauwkeurig (slordigheid), daardoor moet je nogal eens improviseren (flexibiliteit).

Zo gaat het in feite met elke zin uit de tekst. Dit proces van de hersenen maakt dat toekomstvoorspellingen al snel als juist beoordeeld worden. Zo ook met horoscopen.

Horoscopen danken hun ‘goede’ voorspellende aan onze eigen invulling van de feiten en werken als het ware allemaal als een projectieve techniek. De juistheid van de voorspelling zegt meer over datgene dat jou bezighoudt, dan dat het een glimp van de werkelijk toekomst zou oplichten.

Teleurgesteld, of zelfs boos

Er zijn nu vast diverse mensen teleurgesteld, of zelfs boos, omdat zij wel hele goede ervaringen hebben met bijvoorbeeld horoscopen. Precies, dat is het effect dus. Wij horen je reactie graag en wisselen met alle plezier verder met je van gedachten.

No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: