Spring naar inhoud

Interne waarden, sturender dan doelen

21 februari 2011

Als je er bij stil staat ben je goed in staat om te achterhalen wat je echt van belang vindt. Hoe zou je leven eruit moeten zien? Hoe zou het leven ideaal gezien, moeten verlopen? Of hoe je met anderen wilt omgaan? Waarden die je belangrijk vindt in het leven, sturen je acties en ze werken als een interne norm om de huidige stand van zaken tegen af te zetten. Hoe zou ik graag willen dat ik me gedraag met vrienden, familie, gezin, mezelf en hoe zou ik om willen gaan met bijvoorbeeld het milieu etc. Als je gedrag afwijkt van de wijze waarop de waarden je in beginsel willen sturen, dan kan dat interne spanning leveren. Waarom gedragen we ons dan toch anders dan dat we het liefste zouden willen? Onvoldoende zicht op de waarden is er een van. De andere bron waardoor we onszelf niet serieus nemen zijn diverse ‘angsten’. Bijvoorbeeld de ‘angst’ dat anderen ons niet zullen pruimen, als we doen wat we het liefste doen. Breng om te beginnen je fundamentele waarden in kaart, om een plezierig leven te kunnen leiden.

Waarden zijn geen doelen

Waarden verschillen van doelen, maar beïnvloeden onze doelen wel fundamenteel. Waarden zijn voortdurend actief als referentie ten opzichte van alles dat we doen. Doelen verwoorden datgene dat we graag zouden willen realiseren. Een waarde stuurt de grote lijn.

Simpel voorbeeld

We ambiëren bijvoorbeeld een vakantie naar het zuiden. Doelen zijn gericht op de hindernissen die te overwinnen zijn, als we op weg zijn naar het zuiden. De rivieren, bergen en tolwegen, moeten als hindernis genomen worden om ooit in het zuiden te belanden.

Het klink allemaal mogelijk wat weinig spannend en het voorbeeld is zeker simpel, maar het geeft wel de essentie van de verschillen tussen waarden en doelen. In feite is de vakantie naar het zuiden niet simpeler, dan de sturende waarde die ongeveer behelst; ‘ik wil een liefdevolle, steunende en opgewekte partner zijn’. Het hebben van een partner is dan wel het eerste doel dat gerealiseerd zal moeten worden. Het hebben van een partner is slechts een doel, een hindernis die overwonnen is. De keuze van de partner is vast wel gestuurd door de bestaande waarden. “Met deze vrouw of man ben ik in staat een liefdevolle, steunende en opgewekte partner te zijn”. Het eerste doel is bereikt als de partner er is, maar wordt het daarmee ook een relatie waarbij je een opgewekte partner kan zijn?

Waarden onder druk

Het eerste doel kan dan wel bereikt zijn, maar de waarden worden pas zichtbaar in het gedrag in de dagelijkse praktijk. En dan raken velen van het pad. We willen naast die fijne relatie ook nog een beter passende baan, een fijner huis, een fraaie bolide, drie keer per jaar op vakantie etc. en moeten redelijk wat geld verdienen om dat allemaal te realiseren. De druk neemt toe, de omgeving en  doelen die tamelijk los staan van onze fundamentele waarden, werken als dagelijkse verleiders. De waarden die je leven van betekenis zouden maken, worden voor je het weet naar de achtergrond verdrongen.

Verhelderen van waarden

Er kunnen nog zoveel doelen gerealiseerd worden, maar als ze niet in lijn zijn met je fundamentele waarden, dan is het realiseren van doelen een bodemloze put. De werkelijke bevrediging zal telkens onvoldoende blijken en zo moeten nieuwe doelen gerealiseerd worden om het gevoel van bevrediging voldoende te houden. Het verhelderen van de waarden die fundamenteel voor je zijn kan een belangrijke bron zijn om een plezierig en bevredigend leven te leiden. Hoe aan de slag?

  1. Inventariseren van de waarden die je acties in verschillende levensterreinen sturen. Levensterreinen:
    1. Relaties (gezin, familie, vrije tijd, werk);
    2. Werk/opleiding
    3. Vrije tijd
    4. Tijd voor jezelf
  2. Wat zijn de hindernissen die het leven volgens die fundamentele waarden in de weg staan?
  3. Opstellen van een door de fundamentele waarden gestuurd actieplan. (Dit zijn in feiten doelen)
  4. Dagelijks evalueren wat er goed ging en wat maakte dat het je lukte om volgens die fundamentele waarden te handelen. En alles morgen weer doen en mogelijk een stapje oprekken.

Er zijn diverse hulpmiddelen op internet te vinden om op gang te komen met het in kaart brengen van de voor jou belangrijke waarden. Veel tests zijn gerelateerd aan werkwaarden, maar met een beetje creativiteit zal je in staat zijn de waarden te veralgemeniseren naar algemeen geldende levenswaarden.

8 vragen om je kwaliteiten scherp te krijgen

Gedachten anders bekijken

Onbewust gedrag basis voor de echte verandering

Persoonlijke waarden test van 123 test

Werkwaardentest van psychologie magazine

Advertenties
%d bloggers liken dit: