Spring naar inhoud

Geboren met een roze bril

7 juli 2011

We houden ervan om onszelf als rationele wezens te zien. Emoties staan lager in de hiërarchie van waardering, dan ons zogenaamde gezonde verstand. “Gedraag je niet zo emotioneel”, of “Je moet de realiteit onder ogen zien”, zijn voor velen herkenbare reacties. Ondanks de wens rationeel te handelen, is de werkelijkheid anders. Zowel uit de neuro- en de sociale wetenschappen, komt voldoende aanwijzing dat we lang niet zo rationeel zijn als we misschien zouden wensen.  Door de bank genomen verwachten we dat alles veel beter en sneller zal gaan en mooier zal worden, dan uit de werkelijkheid blijkt.

Chronische over- en onderschatting

Uit diverse onderzoeken komt naar voren, dat we allemaal het vermogen hebben om  kansen chronisch te onder- of te overschatten. Het is maar net wat ons het beste uitkomt. Zo onderschatten we de kans op een echtscheiding, de kans om zonder baan te komen zitten, of bijvoorbeeld de kans dat we kanker krijgen. De kans dat onze kinderen meer dan gemiddeld getalenteerd zullen zijn, onze eigen capaciteiten eerder tot succes zullen, of dat we langer dan anderen zullen leven, zijn van die thema’s waarbij we structureel onze kansen overschatten.

De overtuiging dat de toekomst beter zal zijn dan het verleden, is overigens niet alleen voorbehouden aan jongeren die zogenaamd opgegroeid zijn in het ‘ik tijdperk’, met de notitie, “ik kan alles en beter”.

Positieve vertekening lijkt niet te stuiten

Uit een onderzoek onder 60 plussers in 2005 bleek, dat ook zij de neiging vertonen de positieve versteking van ‘het glas is altijd halfvol’, te hanteren. Je zou toch veronderstellen dat zeker mensen met het meeste leven achter zich, inmiddels wel een realistischer kijk op het leven zouden hebben. Niets is minder waar. Zelfs als er maatschappij breed een negatief beeld is ontstaan, door toegenomen gewelddadigheid, toenemende werkloosheid, het onvermogen van leiders om het onderwijs te verbeteren, of de criminaliteitcijfers te laten dalen, dan nog blijven we er individueel volledig op  vertrouwen dat het voor onszelf beter zal gaan.

In 2007 werden in een ander onderzoek de volgende twee vragen gesteld.

  1. Hoeveel procent van de gezinnen denk u dat minder succesvol is dan het gezin van hun ouders?
  2. Acht u uw eigen gezin succesvoller dan dat van uw ouders?

Vraag 1. leverde een schattingspercentage van 70% en op vraag 2. antwoorden 76% van de ondervraagden, dat zij hun eigen gezin succesvoller vond dat hun gezin van herkomst.

Dat is mooi, maar dergelijke positieve vertekening kan ook leiden tot dramatische misrekeningen. Minder aandacht voor een gezondheids-check, weinig spaarzaamheid voor moeilijke tijden, roekeloos rijgedrag etc. En het leidt tot ongefundeerde oordelen. Zoals bijvoorbeeld, dat er te veel mensen gebruik maken van de geestelijke gezondheidszorg, omdat we veronderstellen dat het onszelf nooit zal overkomen dat we een beroep op GGZ zouden moeten doen.

Alles is emotie

Dus misschien niet zo goed om alles altijd maar met een roze bril te bekijken? Toch wel. Ongebreideld optimisme heeft zeker ook nut. Het helpt ons, het inspireert, laat ons risico’s nemen en de grenzen opzoeken. Zonder dat, geen vooruitgang. Maar beweer niet dat de keuzes die we maken gebaseerd zijn op rationele gronden. We zijn geen rationele wezen. We worden in sterke mate gestuurd door emoties. Mooi, want zonder emoties zouden we geen voorkeuren hebben en werd alles grijs.

Advertenties
No comments yet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: